Phụ nữ ở Oscar 2018 có thực sự chiến thắng?

Góc Nghệ Thuật · Grewi · · 0 · 0

Phụ nữ và là vấn đề chính và điểm sáng ở lễ trao giải. Hầu hết những người trao giải là phụ nữ hoặc người da màu.

Phụ nữ là điểm sáng ở Oscar 2018 nhưng thực sự phụ nữ có chiến thắng?

Đêm trao giải tại Dolby vừa qua đã gọi tên The Shape of Water, câu chuyện cổ tích tình yêu giữa một cô nàng lao công câm và một chàng thủy quái. Bộ phim của Guillermo del Toro đánh dấu lần đầu tiên kể từ Oscar 2004 với Million Dollar Baby Phim hay nhất có đề cử Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất. Mở rộng ra với các đề cử, tính từ Oscar 2012, thời điểm Viện hàn lâm thay đổi luật nâng con số đề cử phim hay nhất lên tối đa là 10, 25/35 đề cử Nam chính nằm trong đề cử Phim hay nhất trong khi chỉ có 16 đề cử nữ chính làm được điều tương tự (Con số này tăng hơn do Oscar 2017 có 4/5 đề cử nữ chính thuộc các phim có đề cử Phim hay nhất).

Điều này đặt ra hai giải thuyết: Một là các bộ phim có câu nữ chính hoặc nói trực tiếp về phụ nữ không hay bằng so với các bộ phim có nam chính hoặc kể câu chuyện nam giới. Hai là các thành viên Viện hàn lâm có nhận thức không công bằng về giới tính khi đánh giá phim. 

Viện hàn lâm khoa học và điện ảnh Mỹ hiện tại có 7258 thành viên đến từ 17 nhánh khác nhau nhưng chỉ có 28% phụ nữ. Con số này đã tăng lên khá nhanh từ 2015 (25%), thời điểm những chỉ trích nặng nề liên quan đến OscarsoWhite cũng như những chính sách mới của chủ tịch Viện hàn lâm Cheryl Boone Isaacs (người phụ nữ da màu đầu tiên và là người phụ nữ thứ ba đảm nhận chức vụ này). 2017 cũng đánh dấu kỷ lục số thành viên mới cũng như kỷ lục phần trăm số phụ nữ và người da màu gia nhập, 39% phụ nữ và 30% người da màu từ 774 thành viên.

  • Oscar 2012: 9 đề cử phim hay nhất có 3 đề cử nam chính và 1 đề cử nữ chính.
  • Oscar 2013: 9 đề cử phim hay nhất có 3 đề cử nam chính và 4 đề cử nữ chính.
  • Oscar 2014: 9 đề cử phim hay nhất có 5 đề cử nam chính và 3 đề cử nữ chính.
  • Oscar 2015: 8 đề cử phim hay nhất có 4 đề cử nam chính và 1 đề cử nữ chính.
  • Oscar 2016: 8 đề cử phim hay nhất có 3 đề cử nam chính và 3 đề cử nữ chính.
  • Oscar 2017: 9 đề cử phim hay nhất có 4 đề cử nam chính và 1 đề cử nữ chính.
  • Oscar 2018: 9 đề cử phim hay nhất có 4 đề cử nam chính và 4 đề cử nữ chính.

Nhìn vào các con số trên, có thể thấy các bộ phim có nam chính thường được ưu ái hơn các bộ phim có nữ chính. Tuy nhiên, để nói về vấn đề này thì cũng phải xét đến thực tế sau: Trong 100 phim có doanh thu cao nhất tại Mỹ 2017 (7/9 phim đề cử Oscar phim hay nhất có trong danh sách này, trừ Call Me by Your Name và Phantom Thread), 24% các bộ phim lấy phụ nữ làm trung tâm, 37% các bộ phim có nữ chính và 34% các nhân vật trong phim là nữ giới (Thống kê của Women and Hollywood).

Có thể thấy các bộ phim về nữ giới ít hơn hẳn so với các phim về nam giới, đồng nghĩa việc cơ hội cao cho các câu chuyện về đàn ông xuất hiện ở Oscar nhiều hơn là rõ ràng. Nhưng thực tế này có hẳn là do người xem thích xem phim về đàn ông hay là do người làm phim thích làm phim về đàn ông hơn (nhớ rằng có nữ giới chiếm 52% số lượng người xem tại Mỹ).

Đạo diễn Greta Gerwig và nữ chính Saoirse Ronan của Lady Bird, một bộ phim đại diện cho phụ nữ ở Hollywood, phim nhận năm đề cử Oscar

Xét trong năm 2017 ở 100 phim có doanh thu cao nhất tại Mỹ: Trong các bộ phim có ít nhất một phụ nữ ở các vị trí như đạo diễn hay biên kịch thì có 45% là phim về phụ nữ, 48% phim có nhân vật nữ chính và 42% các nhân vật có nói chuyện trong phim là nữ giới. Các con số như trên đối với phim đạo diễn và biên kịch là nam giới lần lượt là 20%, 33% và 32%. Trong các bộ phim về nữ giới, 65% là các phim độc lập, 35% là các phim của studio lớn.

Trong 250 phim có doanh thu cao nhất 2017 tại Mỹ, Phụ nữ chỉ chiếm 18% ở các vị trí đạo diễn, biên kịch, nhà sản xuất (producer và ex producer), quay phim, biên tập. 12% các phim có phụ nữ làm đạo diễn. 17% các phim có phụ nữ làm biên kịch, 55% các phim có phụ nữ là ex producer. 72% các phim có phụ nữ làm producer. 20% các phim có phụ nữ làm biên tập. 4% các phim có phụ nữ làm nhà quay phim. Những con số trên đã cho thấy vai trò của nữ giới trong phim ảnh ít như thế nào so với nam giới. Việc phụ nữ làm phim về phụ nữ có thể tốt hơn so với nam giới làm phim về phụ nữ có thể được đặt ra nhưng cần phải được trả lời.

Quay trở lại với Oscar 2018, năm mà đã có nhiều điều được đặt ra:

  • Greta Gerwig trở thành người phụ nữ thứ 5 trong lịch sử được đề cử đạo diễn.
  • Mary J.Blige là người phụ nữ da màu đầu tiên nhận hai đề cử cho cùng một bộ phim.
  • Dee Ress là phụ nữ da màu đầu tiên nhận đề cử kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất.
  • Rachel Morrison là phụ nữ đầu tiên được đề cử quay phim xuất sắc nhất.
  • A Fantastic Woman, bộ phim có người chuyển giới nữ đầu tiên được công nhận tại Oscar (Buồn cho Tangerine của Sean Baker lắm).
  • Octavia Spencer, người phụ nữ da màu đầu tiên được đề cử hai năm liên tiếp ở hạng mục diễn xuất.

Dù không có một ai chiến thắng nhưng những dấu ấn trên đã trở nên thật đậm nét trong một mùa giải thưởng đầy thị phi vừa qua, đặc biệt kể từ khi scandal của Harvey Weinstein kéo theo các phong trào #Meetoo và #Timesup. Phụ nữ và là vấn đề chính và điểm sáng ở lễ trao giải. Hầu hết những người trao giải là phụ nữ hoặc người da màu. Mery Streep ngồi chín giữa hàng ghế đầu. 5 phút mà Tiffany Haddish cùng Maya Rudolph ở trên sân khấu khiến cộng đồng mạng cùng báo chí gào thét Viện hàn lâm mời họ dẫn chương trình vào năm sau. Frances McDormand có lời phát biểu nhận giải được xem là hay nhất tại Oscar. Ashley Judd, Salma Hayek và Annabella Sciorra kêu gọi sự ủng hộ cho Time’s up. Những Jane Fonda, Rita Moreno xuất hiện cùng những tràng vỗ tay to lớn (Ba người đàn ông duy nhất nhận tràng vỗ tay lớn là Jordan Peele, Roger Deakins và James Ivory).

Tiffany Haddish cùng Maya Rudolph ở trên sân khấu Oscar 2018

Những điều trên cho thấy phụ nữ là điểm sáng của Oscar 2018 nhưng họ có thật sự chiến thắng?

Phần lớn tượng vàng thuộc về những người đàn ông da trắng và khi họ lên nhận giải, những lời cảm ơn dai dẳng về đoàn làm phim của họ nhưng chẳng mấy ai nói về chủ đề nóng ở Dolby hôm đó. Họ né tránh như một thông lệ quen thuộc đã kéo dài suốt từ Golden Globe, SAG, BAFTA. Họ đang trốn tránh điều gì hay ngại khi phải đối mặt với vấn đề này.

Bên cạnh đó, một trong những người phụ nữ sáng nhất đêm ôm ấy. Frances McDormand có một phát biểu hùng hồn. Sau khi kêu gọi những người phụ nữ được đề cử đứng lên, bà nói: :Hãy nhìn xung quanh nhé, thưa các ông và các quý bà, bởi vì chúng tôi luôn có những câu chuyện để kể và những dự án cần được tài trợ. Đừng nói những chuyện đó với chúng tôi trong các bữa tiệc. Mời chúng tôi lại văn phòng của bạn và tham gia cùng chúng tôi." Kết thúc, Frances McDormand nhấn mạnh: "Tôi có hai từ để lại với các bạn tối này: Thưa các quý ông và quý bà: Inclusion Rider " - điều mà ngay sau đó các bạn đã tìm thấy báo chí Mỹ điên cuồng đăng bài về nó.

Inclusion Rider là một thuật ngữ chỉ yêu cầu mà các thành viên trong đoàn làm phim có thể đặt ra về tính đa dạng và công bằng trong hợp đồng. Trên CNN đăng tải một bài viết quan điểm: Inclusion Rider: Có thể là một cuộc cách mạng đối với tất cả phụ nữ. Bài viết dẫn ra các ví dụ trong ngành công nghiệp phim ảnh Hollywood ,đặc biệt là vấn đề thù lao của các diễn viên. Michelle Wiliams được trả dưới 1000 USD cho những cảnh quay lại của All the Money in the World trong nam chính Mark Wahlberg nhận 1,5 triệu đô la cho công việc tương tự dù cả hai đều là những ngôi sao của phim.

Bài viết tiếp tục chỉ ra những vấn đề liên quan đến kinh tế và tài chính của phụ nữ, sự thiếu bình đẳng được nêu lên cụ thể. Phụ nữ đang bị loại bỏ khỏi an ninh nền kinh tế trên nhiều cấp độ. Giải quyết sự bất bình đẳng về tài sản rất quan trọng trong những năm tới. Điều cần nhất là sự bảo vệ và lợi ích chung của những người lao động thay vì ràng buộc họ ở một nơi làm việc cụ thể, nơi mà mọi người ở những mức lương khác nhau đều có thể tiếp cận.

Các doanh nghiệp có nhiều phụ nữ đứng đầu có lợi nhuận cao hơn và nếu được trả lương công bằng cho phụ nữ, tổng sản phẩm quốc dân có thể tặng thêm 3% (Theo báo cáo của Institute for Women's Policy Research). Bài báo kết thúc với lời kêu gọi mọi người ở mọi độ tuổi dù ở trên thảm đỏ hay thông thường hãy đứng lên đấu tranh đòi quyền công bằng.

Để kết thúc bài viết, xin trích dẫn một tweet của Ava DuVernay (Một trong những nữ đạo diễn da màu hiếm hoi làm phim cho các studio): "Này Viện hàn lâm, kết quả trông có vẻ tốt với bạn. Làm tốt lắm, tiếp tục nữa đấy."