Nếu Cô Ba Trà nhấn nhá cho sự phù phiếm của Sài Thành, thì bóng ma nhà họ Hứa trứ danh chính là biểu tượng cho diện mạo rùng rợn, bí ẩn cực kỳ của vùng đất. Để rồi gần một thế kỷ sau đó, giai thoại hãi hùng ấy thổi hồn cho bộ phim kinh dị Việt Nam Lầu Chú Hỏa.
Nhưng Lầu Chú Hỏa sẽ không kể lại một câu chuyện đã được một lớp ký ức đô thị chồng lên nhau, mà được tái hiện qua con mắt hiện đại, với một ngôn ngữ điện ảnh mới và một phong cách mới lạ.
Con ma nhà họ Hứa đã trở thành một biểu tượng linh dị của Sài Gòn
Từ những tin đồn về “con ma nhà họ Hứa”
“Nhất Sỹ, nhì Phương, tam Xường, tứ Hỏa” - thuở đó, Sài Gòn phồn hoa có 4 đại phú hào danh tiếng lẫy lừng, tai to mặt lớn, tiền của không thiếu. Bằng cách này hay cách khác, họ ảnh hưởng ít nhiều đến bộ mặt và các công trình lớn nhỏ ở đô thị còn trẻ tuổi.
Trong số đó, chú Hỏa, đứng thứ 4 về độ giàu có, một doanh nhân lẫy lừng tên đầy đủ Hứa Bổn Hòa lập nghiệp từ gánh ve chai, lại được nhớ đến qua nhiều thế hệ Sài Gòn bằng một giai thoại ám ảnh.
Các lời đồn tồn tại đã làm nên phim ảnh
Chuyện kể gia đình nhiều con trai chỉ có một gái sống của chú sống tại tòa dinh thự 99 cửa có thật hiện tọa lạc ngay tại góc phố Phó Đức Chính và Lê Thị Hồng Gấm, phường Bến Thành (nay là Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM). Nhưng rồi một thời gian sau, người ta không thấy bóng dáng tiểu thư nhà họ Hứa đâu nữa.
Những lời đồn đại bắt đầu lan ra. Có người nói cô bạo bệnh lìa đời mà chú Hỏa thì quá thương tâm, nên đặt quan tài chứa thi thể cô trong chính căn phòng cô từng ở.
Thổi hồn cho các vở kịch | Ảnh: Kịch Con Ma Nhà Họ Hứa (2018)
Một báo lá cải thậm chí còn kể chuyện hai kẻ trộm mồ nghe được tin đồn đó đã lẻn vào phòng hòng ăn cắp đồ bồi táng. Nhưng thứ bọn họ tìm được là một quan tài rỗng với nhiều vết cào xé ở mặt trong của nắp quan.
Cũng có dị bản kể cô con gái mắc bệnh phong cùi nên chú phải đưa vào phòng cách ly chăm sóc. Không lâu thì cô mất. Nhưng do chết trẻ lại u uất, cô hóa thành bóng ma bám víu trần thế, thường lang thang than khóc trên hành lang và hiện hồn bên các cửa sổ trong nhà.
Hồn ma này xuất phát từ một nơi hoàn toàn có thật | Ảnh: Bảo tàng Nghệ thuật TPHCM
Và còn nhiều lời đồn đại khác được thêu dệt. Nhưng điểm chung duy nhất là chúng đều mô tả một bóng trắng của người con gái chết trẻ vất vưởng thế gian.
Qua từng năm, qua mỗi thế hệ, giai thoại đậm chất siêu nhiên càng được phủ dày bởi từng lớp, từng lớp ký ức và truyền miệng của họ. Giai thoại về hồn ma nhà họ Hứa cứ thế được giữ sống mãi, đi vào văn học, thấm vào điện ảnh.
Con Ma Nhà Họ Hứa (1973) có lẽ là dự án phim ảnh nổi tiếng nhất về chủ đề này
...đến nỗi ám ảnh tập thể của Sài Gòn
Nổi tiếng nhất, chúng ta phải nói đến bộ phim kinh dị đầu tiên của Việt Nam - Con Ma Nhà Họ Hứa (1973) - bộ phim được nhắc đến đầu tiên khi . Xếp sau là cuốn tiểu thuyết Ngôi Mộ Cổ Nhà Họ Hứa xuất bản năm 1952 ở hải ngoại. Tiếp đến là vở kịch Con Tinh Xuất Hiện Giữa Thủ Đô (1963) do Năm Châu biên soạn. Lần gần nhất hồn ma này xuất hiện là trong vở kịch 2018 Con Ma Nhà Họ Hứa.
Thế mới thấy, Sài Gòn, vùng đất được dựng lên bởi những lớp người tứ xứ, là nơi in dấu các sự kiện lịch sử, cũng là nơi con người làm nên bao nhiêu giai thoại bất tử. Song, ít có câu chuyện nào có thể khắc sâu vào tâm trí như hồn ma nhà họ Hứa.
Hơn 4 thập kỷ sau, hồn ma nhà họ Hứa một lần nữa bước lên màn ảnh rộng trong Lầu Chú Hỏa....
Đến nay, dù giai thoại đã được giải mã, nó vẫn được lưu truyền như một phần của vùng đất với tư cách là một nỗi ám ảnh tập thể của con người Sài Gòn.
Thật khó mà nhìn nhận giai thoại và sự thật mà không có sự hoài nghi. Bởi lẽ nó quá chân thật. Câu chuyện xuất phát từ một dinh thự có thật, một gia đình có thật, một căn bệnh có thật, và diễn giải một nỗi ám ảnh hãi hùng đầy tính người.
...trong phong cách giả tư liệu mới lạ
Con ma nhà họ Hứa đáng sợ không phải là những tiếng than khóc hay bóng trắng lẩn khuất, mà là nỗi u uất thậm chí thù hận từ cuộc đời cô độc, chết dần chết mòn trong đau đớn, bị lãng quên, bị bỏ rơi. Khoan hãy nói đến tính chân thật, chỉ cần những oán niệm này thôi đã đủ tha hóa một linh hồn lương thiện sau khi lìa đời.
Đó có thể chỉ là một quan niệm dân gian bình thường, nhưng đối với điện ảnh, đó là một “mỏ vàng” cho thể loại phim kinh dị. Không nói đâu xa, sau hơn 50 năm kể từ bộ phim 1975, Lầu Chú Hỏa mang giai thoại con ma nhà họ Hứa lên màn ảnh lần nữa với một bí ẩn cực kỳ gây tò mò.
Lầu Chú Hỏa: Hồn ma họ Hứa trở lại màn ảnh
Lầu Chú Hỏa là bộ phim mới nhất của đạo diễn Hùng Trần với sự hợp tác từ nhà sản xuất Runup Vietnam. Lấy cảm hứng từ giai thoại lâu đời trên, ý tưởng làm nên bộ phim này đã được ấp ủ 5 năm mới được hoàn thiện phần kịch bản.
Nhà sản xuất đứng sau các tác phẩm như Thẩm Mỹ Viện Âm Phủ, Điều Ước Cuối Cùng lẫn nhà làm phim 9X đều không có ý định đi nhào nặn câu chuyện sắp tới theo lối mòn hay remake phần phim năm 1973. Ngược lại, Hùng Trần đã đưa ra lựa chọn táo bạo hơn: làm một phim giải tài liệu (found footage).
Báng bổ hồn ma người đã khuất chẳng khác nào rước họa vào thân
Lầu Chú Hỏa đưa giai thoại rùng rợn đến với thế kỷ 21, thời điểm mà người người, nhà nhà chạy theo các xu hướng mạng xã hội. Cỗ máy “content” hoạt động không ngơi nghỉ và số view đo sức sống của một nhà sáng tạo nội dung khiến họ phải bất chấp. Một nhóm các nhà sáng tạo nội dung vì con số triệu view đáng mơ ước đó đã liều mạng đến căn nhà ma ám nổi tiếng nhất Sài Gòn.
Họ chỉ có một mục đích duy nhất: xem xem lời đồn đại về con ma nhà họ hứa có thật hay không ngay trên sóng streaming. Mọi việc sẽ không có gì đáng kể nếu bọn họ không làm nên những hành động báng bổ người khuất mặt khuất mày. Đó là lúc những sự kiện rùng rợn đổ xuống đầu những con người xấu số.
Lầu Chú Hỏa kể chuyện qua ống kính streamer
Giả tư liệu: Yếu tố làm Lầu Chú Hỏa khác biệt
Phong cách làm phim giả tư liệu, hay “found footage” vốn đã không còn lạ lẫm gì với các khán giả yêu thích thể loại kinh dị. Phong cách đã trở thành một xu hướng chưa bao giờ hết nóng với các viên ngọc kinh dị như The Blair Witch Project, Paranormal Activity, Quarantine, As Above, So Below, Incantation...
Nhưng với điện ảnh Việt Nam, giả tư liệu vẫn là một phong cách lạ lẫm. Có thể nói, Lầu Chú Hỏa là phim kinh dị “found footage” đầu tiên của nền điện ảnh này. Kết hợp với một giai thoại mang tính biểu tượng của Sài Gòn, mọi mong đợi đã được đẩy lên cao hơn bao giờ hết, và mọi đánh giá cũng khắt khe hơn.
Bộ phim đầy rẫy những khung hình rung lắc đáng sợ
Dù vậy. Lầu Chú Hỏa chứng minh không thể xem nhẹ với teaser đầu tiên. Góc máy rung lắc và hỗn loạn có chủ đích. Những góc tối luôn nơi nỗi kinh hoàng ấn náu. Bóng ma, bóng quỷ lẩn khuất rơi vào các ống kính streamer. Tất cả đều trải đường cho một màn đụng độ giữa hai thế giới, hứa hẹn một màn lật tẩy những lời đồn đoán rùng rợn về ma quỷ.
Giả tư liệu để bộ phim giữ lại những khoảng trống. Không phải mọi thứ đều được giải thích. Không phải mọi hiện tượng đều có lời đáp. Và chính sự thiếu vắng câu trả lời đó lại là thứ khiến người xem day dứt, tò mò, thậm chí phải vò đầu bứt tai để nhìn thấu sự mơ hồ sau khi rời khỏi rạp.
Lầu Chú Hỏa - Bộ phim kinh dị giả tư liệu đầu tiên của Việt Nam
Đạo diễn Trần Hùng đã đảm bảo bộ phim hội tụ đủ yếu tố để làm nên những “đoạn video bị mất” đúng chất như vậy. Phim không chỉ khắc họa giai thoại qua con mắt hiện đại, mà còn là điện ảnh hóa cốt lõi đã biến giai thoại ấy thành bất tử: tính “truyền thuyết thành thị” đậm chất bí ẩn hư hư thật thật.
Khỏi phải nó với yếu tố này thôi, trong một thị trường kinh dị luôn khao khát những hương vị mới mẻ, Lầu Chú Hỏa đáng mong đợi đến mức nào trong ngày 12.06.2026 này.