Review Tội Phạm 101 - Cú lừa ngoạn mục đầy thu hút

Tội Phạm 101 đã có một cú lừa ngoạn mục khi sử dụng đoạn trailer như một đòn tung hỏa mù. Nhưng theo cách nào đó, điều đó lại phản ánh tính chất cốt lõi của bộ phim một cách đáng ngạc nhiên. Đó hoàn toàn không phải điều xấu.

Đạo diễn Bart Layton không chỉ làm nên một mạng lưới tính toán tinh vi, mà đưa câu chuyện vượt qua khuôn khổ một phim hành động bình thường, với màn thể hiện chống lại mọi dự đoán đến từ Chris Hemsworth.  

Cảnh sát và tội phạm: Câu chuyện xưa nhất quả đất

Tội Phạm 101 mở màn câu chuyện trên mạng lưới cao tốc chồng chéo của Los Angeles sầm uất, với một chuyên gia trộm cắp Mike Davis (Chris Hemsworth) làm nhân vật chính. Đến nay, Mike đã đánh cắp các tài sản hàng triệu đô và qua mặt cảnh sát như một trò đùa.

Tất cả đều được lên kế hoạch tỉ mỉ, tất cả phải tuân thủ quy tắc bất di bất dịch: không ai bị thương, không dấu vết, không bị nhận dạng, thành công trót lọt. Nhưng sau tất cả, sự nghiệp tội phạm của hắn đã chạm đến một bước ngoặt nguy hiểm: hắn bắt đầu mơ đến một cuộc sống bình thường.

Đó là sai lầm chí mạng ở cái giới sống nhờ dối trá và vô danh này, nhất là khi Mike đang bị săn đuổi. Thanh tra cảnh sát mẫn cán Lou (Mark Ruffalo) không mục tiêu, không gia đình, không thăng tiến, theo dấu Mike như một nỗi ám ảnh cá nhân.

Lần này, ông ta nhờ đến sự giúp đỡ của nhân viên bảo hiểm kỳ cựu Sharon (Halle Berry) để giăng một cái bẫy tinh vi, quyết tâm hạ bệ kẻ trộm xảo quyệt.  Song, có một ẩn số đe dọa cả hai bên. Đó là tên tội phạm nghiệp dư Ormon (Barry Keoghan).

....có một cú twist ngoạn mục

Nhìn trailer, nhìn vào dàn diễn viên nó quy tụ, nhìn vào tựa phim, những chiếc xe và súng ống, tất cả như muốn nói Tội Phạm 101 sẽ là một đứa con lai giữa Fast & Furious, Baby Driver (2017) và một chút Italian Job (2003). Nhưng trong thời đại của Drive (2011), Heat (1995), Live by Night (2016), Tội Phạm 101 hóa ra đã có màn “lừa đảo” ngoạn mục.

Thật ra, về cốt lõi, đây vẫn là một bộ phim hành động tội phạm và trộm cướp. Song, mọi yếu tố đặc trưng của thể loại đã được co kéo và nhào nặn thành những phiên bản được cải tiến đặc sắc hơn. Những trope phim quen thuộc cũng bị gạch bỏ. Thành phẩm là một bộ phim lật ngược toàn bộ mong đợi của khán giả.

Tội Phạm 101 không giới hạn bản thân nó ở công thức “lên kế hoạch-thất bại-tái sinh” truyền thống. Nhà làm phim Bart Layton, rõ ràng đã lấy cảm hứng từ một trong những bậc thầy neo-noir thời đại Michael Mann, đảm bảo máy quay của mình không rời những con người đằng sau các lớp mặt nạ tội phạm-cảnh sát-công dân lương thiện.

Từng có một bộ phim đã làm điều tương tự, dù phong cách hình ảnh nghệ thuật hơn khá nhiều. Đó là Drive (2011) với Ryan Gosling vào vai chính là một gã tội phạm không được gọi tên, nơi một sự kiện đã khiến hắn phải suy nghĩ lại về cuộc đời tội phạm của mình.

Song, khi Drive ứa ra sự nam tính bạo lực không thể quay đầu, Tội Phạm 101 mang tính phổ quát hơn. Layton không xem họ là những kiểu mẫu nhân vật. Ông dành thời lượng hơn hai giờ đồng hồ tấu lên một khúc nhạc jazz thành thị phơi bày bốn con người tồn tại trong một vòng xoáy xã hội mang tính tàn phá nhân tính và bào mòn đạo đức.

Nói tóm gọn lại, bộ phim này chứa đựng rất nhiều tội ác, nhưng cốt lõi của nó là một nghiên cứu về nhân vật. Hay đúng hơn, bốn công trình nghiên cứu về nhân vật được lồng ghép vào nhau được kết nối mang tính định mệnh.

Cho nên, sau màn chặn xe cướp đồ căng thẳng ngày đầu phim, Tội Phạm 101 chậm lại và sánh đặc, từ từ co lại đến mức phải khó thở theo từng thứ cảm xúc nặng nề bị bóc tách không thương tiếc. Đó là công sức của nhà quay phim Erik Wilson. Các góc máy tập trung vào con đường cao tốc dài đến vô tận, bất định, buồn tẻ lẫn đè nén đến mệt mỏi, chơi vơ và cô đơn cùng cực.

Nói chúng ẩn dụ cho dàn nhân vật là hoàn toàn đúng, nói chúng biểu đạt cho chủ đề tối thượng phim đòi hỏi khán giả phải chiêm nghiệm cũng không sai. Nhưng Tội Phạm 101 không buồn chán. Đó là điều chắc chắn.

Ghi điểm lần nữa với các ngôi sao

Bộ phim vẫn là phim tội phạm và phim tội phạm này đặc biệt bùng nổ khốc liệt hơn khi cảm xúc được chọn là ngòi nổ. Các ngã rẽ đột ngột xuất hiện, ít nhưng không thể đoán trước. Cú twist gây ngạc nhiên thách thức cảm nhận thay cho giải thích. Các tính toán tinh vi khó đoán bị dồn nén và kéo căng.

Nhiêu đây là đủ để Tội Phạm 101 gợi nhắc khán giả họ đang được đặt vào góc nhìn của tội phạm và các con người mơ hồ về đạo đức hơn chủ nghĩa anh hùng truyền thống. Sự nguy hiểm ở đây là họ không khiến bạn thích họ, họ đẩy bạn đến ranh giới đồng tình với họ. 

Nhưng, những bồi đắp này sẽ là vô nghĩa nếu Tội Phạm 101 không sở hữu dàn cast chính siêu sao. Điều bất ngờ nhất có lẽ là Chris Hemsworth khi anh lột tả một tên trộm đi ngược hoàn toàn với hình ảnh quen thuộc một cách thuyết phục.

Halle Berry đem đến một Sharon đầy lay động. Cô chứng minh nhân vật của mình xứng đáng với sự đồng cảm thay vì đòi hỏi. Và Barry Keoghan đem đến sự hỗn loạn gai người. Trong khi đó, Mark Ruffalo tiếp tục chứng minh anh là một trong những diễn viên giỏi nhất khi vào vai những người đàn ông mệt mỏi trước cuộc đời.

Tội Phạm 101 dành cho ai?

Hội tụ đủ yếu tố kịch bản và nhân vật, Tội Phạm 101 đã trở thành một bộ phim tròn đầy. Hành động có, cảm xúc có, lãng mạn có, đau đớn cũng có, Bart Layton không để đứa con tinh thần của mình thiếu thốn bất kỳ yếu tố thu hút nào.

Nhưng nhà làm phim cũng chọn sự khác biệt. Và sự khác biệt vẫn đòi hỏi một cái giá nhất định. Một bộ phim chưa có gì quá đột phá và nhịp phim chậm không thể tránh khỏi của thể loại “character study” là một thử thách đối với khán giả.

Đây là tác phẩm dành cho khán giả thích những câu chuyện tội phạm mang tính tâm lý, nơi các nhân vật được xây dựng chậm rãi, được mổ xẻ và khắc họa thành những người đa chiều bạn có thể cảm nhận họ thực sự tồn tại ở góc nào của xã hội. Để làm điều đó, yếu tố tội phạm lại trở thành thứ yếu.

Tội Phạm 101 hay không? Người viết khẳng định là có. Vấn đề là nó không phải bộ phim dành cho những ai tìm kiếm hành động liên tục hay những cú twist gây sốc, mà sẽ rung cảm với những ai có tâm hồn chiêm nghiệm bằng điện ảnh.